1-1-5. امروزه قدرت رسانه به طور عام و فیلم و سریال به طور خاص در سبک سازی دیگر بر کسی پوشیده نیست.
وجود بنگاه های رسانه ای و استودیوی های فیلم سازی بزرگ در دنیا و ورود آنها به عرصه تهاجم صریح فرهنگی و ساختار شکنی های پی در پی آنها وظیفه ای سنگین بر رسانه ملی نهاده است تا با ساخت سریال هایی با مضامین دینی و توجه به سبک زندگی بومی، عرصه را برای ورود سبک زندگی غربی تنگ نموده و سبک زندگی درست را به مردم نشان دهد. این تحقیق در ضمن به بررسی مؤلفه های اخلاق دینی در سریال مادرانه پرداخته تا بدین شکل کمک کوچکی به نقد سالم و درست از سریال های مخصوصا با مضامین دینی بنماید.
1-2. سؤالات تحقیق (اصلی و فرعی )
1-2-1. سؤال اصلی:
مؤلفه های اخلاقی سبک زندگی دینی در سریال های مناسبتی کدامند؟
1-2-2. سؤالات فرعی:
1. مؤلفه های اخلاقی سریال مادرانه کدام است ؟
2. آیا مؤلفه های اخلاقی مثبت در سریال مادرانه تأثیر روشنی در نتیجه داستان مادرانه داشته است؟
3. مؤلفه های ضد اخلاقی در سریال مادرانه کدام است؟
1-3. کاربردهای انجام تحقیق و نام بهره‌وران از آن:
این تحقیق می تواند در این موارد مورد استفاده قرار گیرد:
1. سیاست گذاران کلان عرصه فرهنگ.
2. سیاست گذاران کلان عرصه رسانه ملی.
3. تهیه کنندگان، کارگردانان و برنامه سازان صدا و سیما.
4. محققان و پژوهشگران صدا و سیما.
5. ناظران و ارزیابان حوزه های تولید و پخش به منظور ارزیابی بهتر و دقیق تر.
1-4. اهداف تحقیق (شامل اهداف نظری: هدف اصلی و اهداف فرعی)
1-4-1. هدف اصلی :
بازشناسی جایگاه مؤلفه های اخلاقی سبک زندگی در سریال های مناسبتی
1-4-2. اهداف فرعی:
شناسایی مؤلفه های اخلاقی در سبک زندگی دینی ارائه شده در سریال مادرانه
شناسایی مؤلفه های ضد اخلاقی در سبک زندگی غیر دینی ارائه شده در سریال مادرانه
1-5. فرضیه تحقیق
با توجه به تعاریفی که از سبک زندگی ارائه می دهند و با توجه به اینکه سبک زندگی، رفتار انسان در مواجهه روزمره با زندگی را نیز شامل می شود به نظر می رسد دین و اخلاق که قسمت عمده ای از آن در مدیریت رفتار فردی و جمعی است نقش بسیار زیادی در ایجاد سبک زندگی دارند.
1-6. کلید واژه‌ها و تعریف مفاهیم:
سبک زندگی، اخلاق ، دین ،ذائقه (سلیقه)،مؤلفه های سبک زندگی
1-6-1. سبک زندگی:
سبک زندگی، شیوه زندگی است و بر الگوهای فردی مطلوب از زندگی دلالت دارد که جهان بینی، نگرش ها و ارزش ها، عادت ها، وسایل زندگی و همچنین الگوهای روابط اجتماعی، اوقات فراغت و مصرف را در بر می گیرد. سبک زندگی، بیشتر بیانگرایانه است و شخص، خود را از طریق سبک زندگی به جهان اطرافش معرفی می کند. این بدان معناست که سبک زندگی از طریق چهره ها (انتخاب لباس ها و رفتارها) اعمال و کردارها (انتخاب فعالیت های فراغتی) یا انتخاب وسایل زندگی و حتی گزینش دوستان بیان می شود.(گیبنز و بوریمر،104:1381)
1-6-2. اخلاق:
کلمه “اخلاق” جمع “خُلق” است که به معناى شکل درونى انسان و سرشت و سجیّه آمده است. به غرایز و ملکات و صفات روحى و باطنى که در انسان وجود دارد، اخلاق گفته مى شود و به کردارها و رفتارهایى که از این خلقیات، ناشى مى شود نیز اخلاق یا رفتار اخلاقى مى گویند.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

مرحوم ملا محمد مهدی نراقی در کتاب شریف جامع السعاده اخلاق را این گونه تعریف می کند:
علم اخلاق، علمى است که صفات نفسانى خوب وبد و اعمال و رفتارهاى اختیارى متناسب با آن ها را معرفى مى کند و شیوه تحصیل صفات نفسانى خوب و انجام اعمال پسندیده و دورى از صفات نفسانى بد و اعمال ناپسند را نشان مى دهد.
1-6-3. سلیقه:
واژه taste در زبان انگلیسی که در اصل به معنای “مزه و طعم” و قوه چشایی بوده،اما بعدها به معنای میل،علاقه،اشتیاق،دست داشتن،لذت بردن و قدرت تشخیص” گسترش یافته است. (لغت نامه های وبستر1973وآمریکن هریتیج،2000) همچنان که در زبان های فارسی و عربی نیز چنین آمده است. Taste یا سلیقه به معنی قدرت تشخیص در زیبایی شناسی (هنر و ادبیات) رواج یافته است: قوه تشخیص آنچع در طریق زیبایی شناسی،خوب یا مناسب است.(امریکن هریتیج2000) و یا سلیقه به ” نوعی توانایی فردی برای قضاوت یا درک آنچه خوب یا مناسب است به خصوص در مواردی همچون هنر،سبک،زیبایی و رفتار”(لغت نامه کمبریج،2003)
1-6-4. دین:
” در تعریف دین می توان گفت : دین مجموعه عقاید ، قوانین و مقرراتی است که هم به اصول بینشی بشر نظر دارد و هم درباره اصول گرایشی وی سخن می گوید و هم اخلاق و شئون زندگی او را زیر پوشش دارد.”
1-6-5. مؤلفه های سبک زندگی:
منظور از مؤلفه،اموری است که مصداق عینی سبک زندگی محسوب می شوند. بنابراین،اموری که از سوی محققان به عنوان عوامل مؤثر بر سبک زندگی پیشنهاد شده (مانند میزان درآمد و تحصیلات) مؤلفه در نظر گرفته نشده است. عناصری که زیمل،وبلن و وبر در آثار خود از آنها یاد کرده اند، عبارت است از: شیوه تغذیه،خودآرایی(نوع پوشاک و پیروی از مد)، نوع مسکن (دکوراسیون،معماری و اثاثیه)، نوع وسیله حمل و نقل، شیوه های گذران اوقات فراغت و تفریح، اطفار(رفتارهای نجیب زادگی یا دست و دل بازی،کشیدن سیگار در محافل عمومی،تعداد مستخدمان و ارایش آنها). یا طبق تعریف آدلر شبک زندگی شامل همه رفتارها و افکار و احساسات فرد و حرکتش به سوی هدف است.
فصل دوم
مبانی نظری تحقیق
* پیشینه تحقیق سبک زندگی
* دیدگاه متفکران غربی درباره سبک زندگی
* سبک زندگی
* ارتباط مفهوم سبک زندگی با مفهوم و مقوله فرهنگ
* مولفه های سبک زندگی
* ویژگی های سبک زندگی
* کارکردهای سبک زندگی
* سلیقه
* ادراک
* نگرش
* آداب
* تفاوتهای آداب و اخلاق
* بررسی مولفه های اخلاقی(رفتاری)سبگ زندگی در سریال مادرانه
2-1. پیشینه تحقیق سبک زندگی
معادل واژه “سبک” در زبان عربی تعبیر “اسلوب” و در زبان انگلیسی “style” است. عبارت “سبک زندگی” در شکل نوین آن (life style) اولین بار توسط “آلفرد آدلر” در روانشناسی در سال 1929 میلادی ابداع شد. این عبارت به منظور توصیف ویژگی های زندگی آدمیان مورد بهره برداری قرار گرفت. در کتاب های لغت انگلیسی، این واژه در معانی کم و بیش مشابهی به کار برده شده است: “سبک های زندگی مجموعه ای از طرز تلقی ها، ارزش ها، شیوه های رفتار، حالت ها و سلیقه ها در هر چیزی را در بر می گیرد. موسیقی عامه، تلویزیون، آگهی ها، همه و همه، تصورها و تصویرهایی بالقوه از سبک زندگی فراهم می کنند.” این واژه پس از یک دوره افول، مجدداً از سال 1961 مورد اقبال اندیشمندان به خصوص جامعه شناسان قرار گرفت.امروزه بسیاری از کسانی که در روانشناسی اجتماعی ، جامعه شناسی، مطالعات فرهنگی و حتی کسانی که پیرامون دین در غرب تحقیق می کنند پیرامون سبک زندگی مطالعات گسترده ای انجام دادند و هم اکنون نیز سبک زندگی موضوع مورد علاقه بسیاری از رشته های علوم انسانی می باشد به گونه ای که مطالعات سبک زندگی را به مطالعات بین رشته ای بدل نموده است.
در این حوزه کتاب های معدودی در زبان فارسی، وجود دارد. برخی از مآخذ نیز به صورت مقاله قابل مشاهده هستند. نظر به اهمیت روزافزون این حوزه هروزه تحقیقات جدیدی به صورت کتاب و مقاله ارائه می شود که بخشی از آنها را جهت معرفی در این قسمت آورده در حد بضاعتِ تحقیق به بررسی مختصر بعض از این کتب اشاره می کنم. پس از جستجو در کتابخانه دانشکده صدا و سیما و هم چنین در محیط اینترنت و ضمنا با مطالعه مقالاتی که در این زمینه مطلب نوشته اند در ایران به پیشینه زیر دست یافتم که عبارت اند از :
2-1-1. کتاب ها :
1. سبک زندگی بر اساس آموزه های اسلامی(با رویکرد رسانه ای)،حمید فاضل قانع،بهار 1392،انتشارات مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما.
این کتاب در شش فصل نوشته شده که مضامین آن اینگونه است.
در فصل اول نویسنده به کلیات این بحث پرداخته و به مفهوم شناسی سبک زندگی، فرهنگ و سبک زندگی، منابع اسلامی سبک زندگی پرداخت و منابع اسلامی سبک زندگی را با موضوعات قرآن، سیره پیامبر اعظم علیه السلام، جوانع روایی و حدیثی و همچنین دستاوردهای اندیشمندان مسلمان و در نهایت نتیجه گیری جمع بندی نمود.
در فصل دوم نویسنده به بحث نگرش در سبک زندگی اسلامی پرداخت و موضوعات هویت انسان، تعریف انسان، فطرت انسان، کرامت انسان، اختیار انسان، معنای زندگی، معیار زندگی و سنت های اجتماعی را در آن به بحث نهاد.
در فصل سوم که با عنوان ارزش و گرایش در سبک زندگی اسلامی مشخص شده، ضمن تعریف ارزش ها و هنجارها به ذکر مصادیقی از آن پرداخته شده و گروه های مرجع و همچنین قشربندی اجتماعی نیز در آن نمایان شده است.
فصل چهارم اما کنش در سبک زندگی اسلامی است که نویسنده در آن به مباحثی همچون حوزه فرهنگ با عناوینی مانند؛( اخلاق گرایی، اعتدال، اعتدال در عبادت، اعتدال در گفتار، اعتدال در خوراک، اعتدال در پاسخ گویی به غریزه جنسی، اعتدال در مناسبات اجتماعی، خرافه ستیزی، اوقات فراغت) حوزه اجتماع با مباحث ؛( نظم اجتماعی، نظارت اجتماعی،روابط اجتماعی) حوزه اقتصاد با مباحث؛(الگوی مصرف، عدالت اقتصادی، مناسبات تولید، محیط زیست و توسعه پایدار)حوزه سیاست با مباحثی مانند؛(امت اسلامی، روابط بین الملل) پرداخته است.
نویسنده در فصل پنجم به آسیب شناسی الگوهای موجود سبک زندگی پرداخته وضعیت موجود در جامعه ایرانی را با پنج عنوان طولانی شدن دوره جوانی، رشد فردگرایی، افزایش تمایل به اوقات فراغت های غیر فعال، اشاعه مصرف گرایی و گسترش هنجارهای غیر دینی مورد نقد قرار داده است.
فصل ششم اما نقش رسانه ها در ترویج سبک زندگی است که به نظر می رسد این کتاب در سبک زندگی را با رویکرد رسانه ای در منظر نظر خواننده قرار می دهد.
2. اسلام و زیبایی های زندگی(رویکردی تحلیلی و تربیتی به سبک زندگی)، دکتر داوود رجبی نیا،1391،انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
این کتاب در سه بخش کلی که هر بخش از چند فصل تشکیل شده گرد آوری شده است. بخش اول شامل سه فصل است. فصل نخست از بخش اول به مفهوم زیبایی شناختی پرداخته ضمن ارائه تعاریف اندیشمندان مسلمان و غیر مسلمان، تعریف برگزیده خود را نیز تبیین می نماید. در این فصل به گونه های زیبایی نیز اشاره شده ضمن ذهنی و عینی کردن زیبایی به نقد آنان پرداخته دیدگاه برگزیده خود را نیز مشخص می نماید.
فصل دوم از بخش اول با عنوان اسلام و زیبایی به نقش آموزه های اسلامی در زیباسازی زندگی اشاره دارد. در این فصل عناوینی چون حکمت وجود زیبایی ها از چشم انداز اسلامی، خاستگاه و زمینه زیباخواهی انسان، نگاهی به مفهوم زیبایی در قرآن و سنت، نگاهی به زیبایی در کلام پیامبر صلی الله و امیرمؤمنان علیه السلام و همچنین زیبایی در ادعیه قرار دارد.
فصل سوم از بخش اول اما اسلام و زندگی است که به فهم درست از زندگی می پردازد و ارتباط زندگی معمولی با زندگی اخروی را مورد اشاره قرار می دهد و کمال مطلوب در زندگی از نگاه اسلام را نشان می دهد.
عنوان بخش دوم اسلام و زیبایی آفرینی آن در ساحت های اساسی زندگی است که در سه فصل تنظیم شده است. فصل اول از بخش دوم اسلام و زیبایی های شناختی می باشد که به نقش دین در ساحتِ شناختی را نشان می دهد. این عناوین در این فصل مورد پردازش قرار گرفتند: اندیشه و خردگرایی، دانایی و تعمیق معارف، نهادینگی باور(ایمان)، توحید باوری و نقش آن در ساحت شناختی، معادباوری، راه شناسی، اعتقاد به جبران عمل، هدفمندی زندگی، معناداری زندگی، مرگ اندیشی، سلامت روانی و جسمی)
در فصل دوم از بخش دوم اما اسلام و زیبایی های گرایشی با عناوینی ذیل عنوان کلی نقش دین در ساحت عاطفی و گرایشی مورد بررسی قرار گرفت.
در فصل سوم اسلام و زیبایی های رفتاری مورد نظر نویسنده بود.
موضوع بخش سوم زیبایی های رفتاری انسان در زندگی است که نویسنده آن را شش فصل تنظیم نموده است.
در فصل اول این بخش زیبایی های رفتاری انسان در ارتباط با خدا مورد بررسی قرار گرفت. عبادت و عبودیت، سپاسگزاری و حق شناسی، دعا و نیایش، توبه و بازگشت مباحث این فصل را شکل دادند.
در فصل دوم زیبایی رفتار انسان در ارتباط با ماورای طبیعت مورد نظر نویسنده بوده که به بررسی نقش الهام و اشراق در جهت دهی رفتار و تأثیر ماورای طبیعت بر ساحت اندیشه و رفتار از دیدگاه قرآن و سنت و همچنین نقش عوالم وجود، ملائکه و ملکوت در ایجاد رفتارهای زیبا پرداخته است.
فصل سوم زیبایی های رفتاری ارتباط با خود را به ما نشان می دهد و نویسنده آن را با مطالبی پیرامون خودشناسی و خودسازی، نشاط و سرزندگی، آزادگی در رفتار، پاکی و پاک دامنی در پرتو عفت ورزی، پاکیزگی و آراستگی، وقت شناسی، اعتدال و میانه روی کامل کرده است.
فصل چهارم که پیرامون زیبایی های رفتاری در روابط خانوادگی است به زیبایی های رفتاری ارتباط با والدین، زیبایی های رفتاری ارتباط با همسران، زیبایی های رفتاری ارتباط با فرزندان می پردازد.

فصل پنجم این بخش در ارتباط با زیبایی های رفتاری در روابط اجتماعی است. و نویسنده مطالب کلی مانند حق گرایی، عدالت گرایی، نقد پذیری و پند پذیری، مسئولیت پذیری و حساسیت اجتماعی، روابط نوع دوستانه ، روابط مهرورزانه، حسن استماع و رازداری، راستی و درستی، روابط عزتمندانه، عفو و گذشت، خوش اخلاقی، بردباری و شرح صدر را در این فصل آورده است.
فصل ششم اما آخرین فصل از این بخش و کتاب است که به زیبایی های رفتاری در ارتباط با طبیعت را مد نظر داشته و مباحثی چون رفتاری هماهنگ با کتاب طبیعت و کتاب وحی، حفاظت، بهره برداری صحیح و کسب شاادابی از طبیعت و نقش نگره های معنوی و الهی در رفتار مهربانانه و زیبا با دیگران و طبیعت، و رفتار زیبا در گرو نگره زیبایی شناختی به طبیعت، و نگاه زیبا گرایانه به حوادث طبیعی در این فصل پایانی گردآوری شده و به نگارش در آمده است.
3. سبک زندگی توحیدی و موفقیت الهی (آرامش)؛ فعالی، محمد تقی، 1393
این کتاب جلد اول از مجموعه ای با عنوان کلی “سبک زندگی توحیدی و موفقیت الهی” است. مفهوم سبک زندگی از جمله مفاهیم جدیدی است که در حوزه مطالعات اجتماعی و فرهنگی به کار می رود. بی شک مهمترین کارکرد پدیده سبک زندگی، “تغییر نگرش” و “مدیریت احسسات و رفتار” می باشد. بیماری های سبک زندگی جدید، بشریت را با آلام بی شماری نظیر تنش های کشنده درگیر کرده است. سبک زندگی توحیدی این حقیقت والا را برملا کرده است که تنها راه نیل به آرامش راستین پیوند با خالق هستی و آفریننده آرامش است.
4. سبک زندگی اسلامی و ابزار سنجش آن، کاویانی،محمد،1392
این کتاب مقدمه ‏ای است برای نظریه پردازی در سبک زندگی تجویزی اسلام و متاسفانه کارهای زیادی در این جهت انجام نشده است.
ساختار این کتاب در سه بخش تنظیم شده است:
بخش اول به کلیات، پیشینه و دیدگاههای روان شناختی در باب سبک زندگی اختصاص دارد؛ مفاهیم کلیدی و شاخص های سبک زندگی، تعریف شد، پیشینه مطالعاتی دینی، روان سنجی، جامعه شناسی، به ویژه روانشناسی، با قدری تفصیل ارائه شده است.
بخش دوم به ترسیم مدل “درخت سبک زندگی اسلامی” و توضیح آن در سه عنوان “ریشه ها” “ساقه” و “شاخه ها” پرداخته است.
ریشه ها، حاکی از کیفیت شکل گیری”سبک زندگی” و ساقه و آوندهای آن، حاکی از نگرش های اصلی و کلی افراد به “خود”، “هستی”، “دیگران”، “مشکلات” …، و شاخه‏های آن، حاکی از وظایف فردی، خانوادگی و اجتماعی می باشد. شاخه ها تا سه رده تقسیم شده و در مجموع به 40 سرشاخه منتهی شده است که لازم است در رده های دیگر ادامه یابد؛ این مدل کاملا مبتنی بر دین است.
بخش سوم، گزارشی است از ساخت “آزمون سبک زندگی اسلامی” اجرا و به دست آوردن ویژگی‏های روان سنجی آن، دستاوردهای مفهومی و آماری (توصیفی و استنباطی) پژوهش و در نهایت، مقایسه‏ای بین سبک زندگی “از دیدگاه روان شناسان” و “از دیدگاه اسلام” و مشخص کردن مشابهت ها و تفاوت ها.
5. مهدوی کنی ، محمد سعید ،1387، دین و سبک زندگی ،تهران :انتشارات دانشگاه امام صادق

  • 1

پاسخ دهید